स्वच्छ सर्वेक्षण पुरस्कार २०२० जाहीर

• स्वच्छ सर्वेक्षण २०२० पुरस्कार नुकतेच जाहीर करण्यात आले आहेत. यामध्ये सलग चौथ्या वर्षी इंदौर हे भारतातील सर्वात स्वच्छ शहर बनले आहे. केंद्रीय मंत्री हरदीपसिंग पुरी यांच्याकडून गृहनिर्माण व शहरी कामकाज मंत्रालयाच्या वतीने आयोजित केलेल्या राष्ट्रीय राजधानीतील ‘स्वच्छ महोत्सव’ पुरस्कार वितरण सोहळ्यात स्वच्छ सर्वेक्षण-२०२० चा निकाल जाहीर करण्यात आला.

ठळक मुद्दे

• देशाच्या वार्षिक स्वच्छता सर्वेक्षणांची ही एकूण ५ वी आवृत्ती आहे.

• अव्वल कामगिरी करणारी शहरे व राज्यांना एकूण १२९ पुरस्कार देण्यात येणार आहेत.

• स्वच्छ सर्वेक्षण २०१६ मध्ये पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी यांनी सुरू केले होते.

• म्हैसूरने २०१६ मध्ये भारतातील सर्वात स्वच्छ शहरासाठी पुरस्कार जिंकला होता.

• २०१७, २०१८ आणि २०१९ सालांमध्ये इंदौरने सलग ३ वर्षे अव्वल स्थान कायम राखले आहे.

पुरस्कारांची संपूर्ण यादी

१ लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या शहरांसाठी 'स्वच्छ शहर पुरस्कार'

• इंदौर (मध्य प्रदेश)

• सुरत (गुजरात)

• नवी मुंबई (महाराष्ट्र)

१ लाखांपेक्षा कमी लोकसंख्या असलेल्या शहरांसाठी 'स्वच्छ शहर पुरस्कार'

• कराड (महाराष्ट्र)

• सासवड (महाराष्ट्र)

• लोणावळा (महाराष्ट्र)

१०० पेक्षा अधिक शहरे असलेले सर्वात स्वच्छ राज्य

• छत्तीसगड

१०० पेक्षा कमी शहरे असलेले सर्वात स्वच्छ राज्य

• झारखंड

सर्वात स्वच्छ गंगा शहर

• वाराणसी (उत्तर प्रदेश)

शहर स्वच्छ ठेवण्यासाठी जास्तीत जास्त नागरिकांचा सहभाग असणारे ठिकाण

• शाहजहांपूर (उत्तर प्रदेश)

४० लाखाहून अधिक लोकसंख्या असलेली सर्वात स्वच्छ मेगासिटी

• अहमदाबाद (गुजरात)

४० लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेली सर्वोत्कृष्ट आत्म-शाश्वत शहरे

• बेंगलुरू (कर्नाटक)

• विजयवाडा (आंध्र प्रदेश)

स्वच्छतेच्या दृष्टीने जलद गतीने वृद्धी करणारे शहर

• जोधपूर (राजस्थान)

स्वच्छतेच्या बाबतीत आत्म-शाश्वत शहर (१० लाखाहून अधिक लोकसंख्या)

• राजकोट (गुजरात)

स्वच्छतेच्या बाबतीत आत्म-शाश्वत शहर (१० लाखाहून कमी लोकसंख्या)

• म्हैसूर (कर्नाटक)

सर्वात स्वच्छ लहान शहरे

• अंबिकापूर (छत्तीसगड)

• बुरहानपुर (मध्य प्रदेश)

१ लाख ते ३ लाखांपर्यंत लोकसंख्या असलेले सर्वात स्वच्छ शहर

• तिरुपती (आंध्र प्रदेश)

सर्वात स्वच्छ राजधानी

• नवी दिल्ली (केंद्रशासित प्रदेश नवी दिल्ली) आणि एनडीएमसी.

सर्वात जलदगत्या गतिमान होणारी स्वच्छ राजधानी

• लखनऊ (उत्तर प्रदेश)

सर्वात वेगवान गतिशील आत्म-शाश्वत स्वच्छ राजधानी

• भोपाळ (मध्य प्रदेश)

उत्तर विभागातील सर्वात स्वच्छ शहर

• गंगाघाट (उत्तर प्रदेश)

उत्तर विभागातील सर्वात स्वच्छ शहर (लोकसंख्या २५००० ते ५००००)

• नवाशहर (पंजाब)

उत्तर विभागातील सर्वात स्वच्छ शहर (लोकसंख्या २५००० पेक्षा कमी)

• अवघार (उत्तर प्रदेश)

ईशान्य विभागातील सर्वात स्वच्छ शहर

• जोरहाट (आसाम)

ईशान्य विभागातील सर्वात स्वच्छ शहर (लोकसंख्या २५००० ते ५००००)

• मोकुकचंग (नागालँड)

ईशान्य विभागातील सर्वात स्वच्छ शहर (लोकसंख्या २५००० पेक्षा कमी)

• जिरीबाम (मणिपूर)

पूर्व विभागातील सर्वात स्वच्छ शहरे

• धमतरी (ओडिशा)

• जशपूर नगर (छत्तीसगड)

• पाटण (गुजरात)

दक्षिण विभागातील सर्वात स्वच्छ शहरे

• पालामेनेरू (आंध्र प्रदेश)

• मेदचल (तेलंगणा)

• पेरियापटना (कर्नाटक)

पश्चिम विभागातील सर्वात स्वच्छ शहरे

• रत्नागिरी (महाराष्ट्र)

• शिर्डी (महाराष्ट्र)

• पन्हाळा (महाराष्ट्र)

देशातील सर्वात स्वच्छ छावण्या

• जालंधर छावणी

• दिल्ली छावणी

• मेरठ छावणी

स्वच्छतेच्या बाबतीत नागरिक सहभाग जनजागृतीसाठी पुरस्कार मिळवणारी शहरे

• उज्जैन (मध्य प्रदेश)

• करीमनगर (तेलंगणा)

• सिहोरा (मध्य प्रदेश)

१०० हून अधिक शहरांसह उत्कृष्ट कामगिरी करणारे राज्य

• महाराष्ट्र

१०० पेक्षा कमी शहरांसह उत्कृष्ट प्रदर्शन करणारे राज्य

• मध्य प्रदेश